Kto kontroluje sklep spożywczy
Mapa czterech kontrolerów sklepu: Sanepid, IJHARS, Inspekcja Handlowa i marszałek przez BDO. Co sprawdzają, za co karzą i jak się przygotować.
Sklep spożywczy ma czterech kontrolerów i każdy patrzy na coś innego. Sanepid na higienę i dokumentację, WIJHARS na oznakowanie i jakość handlową, Inspekcja Handlowa na ceny i wagi, a marszałek województwa przez system BDO na torby i opakowania jednorazowe. Wszystkie cztery obszary da się obsłużyć jednym segregatorem, jeśli wiesz, co w nim ma być.
Tabela zbiorcza
| Kto | Co sprawdza | Najczęstsze uchybienia | Jak się przygotować |
|---|---|---|---|
| Powiatowa stacja sanitarno-epidemiologiczna | Higiena, temperatury, dokumentacja HACCP, orzeczenia personelu, stan lokalu | Puste rejestry, towar po terminie, brak orzeczeń, brudna krajalnica | Segregator w sklepie, rejestry prowadzone codziennie |
| Wojewódzki inspektorat jakości handlowej (WIJHARS) | Oznakowanie towaru, wywieszki, kraj pochodzenia, zgodność z deklaracją | Brak składu i alergenów przy towarze na wagę, brak kraju pochodzenia przy warzywach | Teczka z etykietami zbiorczymi, cotygodniowy przegląd lady |
| Inspekcja Handlowa | Ceny i cena jednostkowa, obniżki, legalizacja wag, prawa konsumenta, paragony | Brak ceny przy towarze, rozbieżność wywieszki i kasy, waga po terminie legalizacji | Rejestr wag z terminami, przegląd półek po zmianie cennika |
| Marszałek województwa przez BDO | Wpis do rejestru, opłata recyklingowa za torby, opłata za opakowania jednorazowe, sprawozdanie roczne | Brak wpisu do BDO, brak ewidencji toreb, niezłożone sprawozdanie | Ewidencja toreb i kalendarz sześciu dat w roku |
Sanepid
Powiatowy inspektor sanitarny zatwierdza Twój zakład i nadzoruje go przez cały czas działalności. Kontrola zwykle odbywa się bez zapowiedzi, w godzinach pracy sklepu. Inspektor porównuje trzy rzeczy: dokumentację, stan sklepu i rejestry. Pełną listę kontrolną rozpisujemy we wpisie o kontroli Sanepidu w sklepie.
Trzy tryby sankcji po stronie Sanepidu rozdzielamy we wpisie o mandacie z Sanepidu, a to, co robisz po protokole, we wpisie o zaleceniach po kontroli.
IJHARS i zmiana od 16 września 2026
Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych działa przez wojewódzkie inspektoraty i zajmuje się jakością handlową: czy towar jest tym, za co się podaje, i czy jego oznakowanie jest prawdziwe oraz kompletne. W sklepie oznacza to przede wszystkim wywieszki przy towarze sprzedawanym bez opakowania.
Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych w brzmieniu obowiązującym od 16 września 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 1154, w tym nowy art. 39k) zaostrzyła reakcję na zafałszowanie artykułów rolno-spożywczych. Warto widzieć różnicę między dwiema sytuacjami.
- Błąd formalny: brakujący składnik na wywieszce, nieaktualny skład po zmianie receptury przez producenta, niewyróżniony alergen. To uchybienie, które poprawiasz.
- Zafałszowanie: świadome wprowadzanie w błąd co do tożsamości towaru, na przykład sprzedaż produktu seropodobnego jako sera albo podanie nieprawdziwego kraju pochodzenia. To poważniejsza kategoria naruszenia.
Te dwie kategorie mają w ustawie o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych osobne widełki. Za błąd jakości handlowej albo oznakowania kara pieniężna wynosi do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej, jaką dałoby wprowadzenie towaru do obrotu, ale nie mniej niż 500 zł (art. 40a ust. 1 pkt 3). Za zafałszowanie kara sięga do 10% przychodu z poprzedniego roku rozliczeniowego i wynosi nie mniej niż 1 000 zł (art. 40a ust. 1 pkt 4), a informacje z takiej decyzji są podawane do publicznej wiadomości. Zasady oznakowania rozkładamy we wpisie o wywieszkach przy wędlinach i serach.
Inspekcja Handlowa
Inspekcja Handlowa patrzy na relację z klientem: czy wie, ile płaci, czy pomiar jest wiarygodny i czy jego prawa są przestrzegane. W sklepie spożywczym kontrola skupia się na trzech rzeczach.
- Ceny. Cena i cena jednostkowa przy towarze, najniższa cena z 30 dni przy obniżce. Szczegóły we wpisie o cenie jednostkowej.
- Wagi. Ważna legalizacja przyrządu używanego do ustalania ceny, razem z administracją miar. Szczegóły we wpisie o legalizacji wagi sklepowej.
- Opakowania jednorazowe. Obowiązek oferowania klientowi alternatywy wielorazowej przy kubkach i pojemnikach.
BDO i marszałek województwa
Czwarty obszar nie jest kontrolą w sklepie, ale obowiązkiem sprawozdawczym, i właśnie dlatego najczęściej wypada z głowy. Jeśli wydajesz reklamówki, musisz mieć wpis do rejestru BDO, pobierać opłatę recyklingową 0,20 zł za torbę lekką, wpłacać ją po każdym kwartale do 15 dnia następnego miesiąca i złożyć sprawozdanie roczne do 15 marca. Całość opisujemy we wpisie o opłacie za torby foliowe i BDO. Jeśli sprzedajesz kawę na wynos, dochodzi opłata za kubki i pojemniki: 0,20 zł i 0,25 zł, opisana we wpisie o opłacie za kubki jednorazowe.
Jak przygotować się na wszystkich naraz
Jeden segregator, pięć przegród i sześć dat w kalendarzu.
- Przegroda 1: dokumentacja. Księga GHP/GMP, plan HACCP, instrukcje.
- Przegroda 2: rejestry. Temperatury, mycie, przegląd terminów, przyjęcie dostaw.
- Przegroda 3: personel. Kopie orzeczeń, plan i listy szkoleń.
- Przegroda 4: oznakowanie. Etykiety zbiorcze od dostawców, wzory wywieszek, zapis cotygodniowego przeglądu lady.
- Przegroda 5: urządzenia i odpady. Rejestr wag z terminami legalizacji, ewidencja toreb, potwierdzenia wpłat BDO, umowa na odbiór odpadów, protokoły deratyzacji.
Jeśli chcesz mieć te pięć przegród gotowych, dobierz pakiet do swojego profilu sklepu.
Stan prawny i podstawy
Stan prawny na: 05.10.2026. Podział kompetencji między inspekcjami w szczegółowych sprawach bywa przedmiotem interpretacji. Przy konkretnym problemie zapytaj właściwy organ. Podane kwoty kar to granice ustawowe, a nie stawki za konkretne uchybienie.
- Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia.
- Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1980), art. 40a ust. 1 pkt 3 i 4 oraz ust. 4-5, w brzmieniu obowiązującym od 16.09.2026 (Dz.U. 2026 poz. 1154).
- Ustawa o Inspekcji Handlowej oraz ustawa z 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 168), art. 6 - kara do 20 000 zł, przy co najmniej trzykrotnym naruszeniu w 12 miesięcy do 40 000 zł.
- Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 619) oraz ustawa o odpadach (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1587), art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. g, art. 57 ust. 1 i art. 194 ust. 1 pkt 5 oraz ust. 3.
- Strony urzędowe: gov.pl/web/gis, gov.pl/web/ijhars, uokik.gov.pl, bdo.mos.gov.pl.
Najczęściej zadawane pytania
Czy IJHARS i Inspekcja Handlowa to to samo?
Nie. IJHARS zajmuje się jakością handlową artykułów rolno-spożywczych i ich oznakowaniem, Inspekcja Handlowa interesami konsumenta: cenami, wagami, rzetelnością obsługi. W sklepie mogą patrzeć na tę samą wywieszkę, ale z dwóch różnych powodów.
Czy mogę dostać dwie kontrole w jednym miesiącu?
Tak, bo każda inspekcja działa według własnego planu. Dlatego warto trzymać wszystko w jednym segregatorze, zamiast przygotowywać się osobno na każdą.
Czy mała sklepowa działalność jest zwolniona z BDO?
Nie ma zwolnienia ze względu na wielkość sklepu. Liczy się to, czy wydajesz torby objęte opłatą recyklingową. Jeśli tak, wpis i sprawozdawczość Cię dotyczą. Dobra wiadomość: wpis z samego tytułu toreb jest bezpłatny, bo sklepu nie ma na liście podmiotów wnoszących opłatę rejestrową i opłatę roczną z art. 57 ust. 1 ustawy o odpadach. Zła: za prowadzenie działalności bez wymaganego wpisu kara zaczyna się od 1 000 zł (art. 194 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 tej ustawy). Odkładanie darmowej formalności nie ma więc sensu.
Kto kontroluje alergeny przy ladzie?
Informacja o alergenach leży na granicy dwóch obszarów. Patrzy na nią Sanepid, bo to kwestia bezpieczeństwa konsumenta, i WIJHARS, bo to element oznakowania. Jeden poprawny zestaw wywieszek obsługuje oba organy.
Sanepid, IJHARS i BDO w jednym segregatorze
Pakiety SklepReady składają dokumentację higieniczną, szablony wywieszek pod IJHARS oraz moduł BDO Torby w jeden zestaw. Wybierasz pakiet według tego, co robisz z towarem, a pliki pobierasz od razu po płatności.